Jaworzno zrownowazona mobilnosc miejska

Zrównoważona mobilność w rozwoju „wizji zero”

Obszar wdrożenia

Mobilność miejska

Źródło finansowania

EFRR, Fundusz Dróg Samorządowych, rezerwa Subwencji Ogólnej, PPP, budżet państwa

Wielkość miasta

Średnie (82 tys. mieszkańców)

Województwo

Śląskie

Radykalnie ograniczona została liczba ofiar śmiertelnych na drogach

Krótki opis rozwiązania

Nadrzędnym celem włodarzy Jaworzna jest stworzenie miasta „małych odległości”, czyli dostarczenie mieszkańcom alternatyw do używania samochodów w codziennym transporcie.

Jaworzno od 2005 roku realizuje spójną strategię rozwoju transportu w mieście1, której ukoronowaniem stało się przyjęcie w 2013 roku strategii „Wizja zero”, czyli założenia, że nadrzędnym celem polityki transportowej jest zminimalizowanie ryzyka wystąpienia niebezpiecznych wypadków na drogach.

Jaworznicka strategia zrównoważonego transportu opiera się na dwóch równoległych filarach – przebudowie układu drogowego oraz rozwoju transportu publicznego. W mieście ograniczono ruch samochodów w strefie śródmiejskiej poprzez reorganizację ruchu oraz remonty ulic, budowę obwodnic miasta (śródmiejskiej i północnej) oraz budowę systemu dróg rowerowych. Równolegle rozwijany jest transport publiczny – Jaworzno jest jednym z liderów wprowadzania autobusów elektrycznych do floty komunikacyjnej, a w 2018 roku miasto wprowadziło atrakcyjny cenowo bilet roczny (180 zł)2, który ma skłonić mieszkańców do częstszego korzystania z transportu publicznego.

Problem

  • Obniżona jakość życia w mieście wynikająca z braku alternatywy dla poruszania się samochodem po mieście
  • Dominacja dróg tranzytowych w centrum miasta
  • Śmiertelne wypadki drogowe wynikające z źle skonstruowanej i kolizyjnej infrastruktury
  • Niska konkurencyjność komunikacji miejskiej w stosunku do transportu indywidualnego
  • Brak sieci dróg rowerowych

Ludzi, którzy robili dla nas pierwsze studium transportowe, poprosiłem, by zaplanowali je tak, jakby to było ich miejsce do życia. Nie wymądrzaliśmy się nad tym, jak mają wyglądać dokumentacje projektowe. Nie trafiły one na półkę, tylko od razu przystąpiliśmy do ich realizacji, miasto musi bowiem powstawać według planu7

Paweł Silbert, prezydent Jaworzna

Szczegółowy opis rozwiązania

Kluczowe dla Jaworzna było zlecenie stworzenia3 w 2003 roku planu transportowego dla miasta, który od 2005 roku jest konsekwentnie realizowany z niewielkimi zmianami. Miasto przez 10 lat korzystając z funduszy unijnych oraz środków własnych wybudowało dwie obwodnice miasta, które pozwoliły na przeniesienie ruchu tranzytowego poza ścisłe centrum miasta. Równolegle rozwijano również wtedy transport publiczny.

Jednak w 2011 roku włodarze miasta zorientowali się, że mimo znacznych inwestycji drogowych poruszanie się po mieście wciąż jest niebezpieczne i kosztuje rocznie życie kilkunastu mieszkańców miasta. Zdecydowano wtedy na wdrożenie w 2013 roku „Wizji Zero”4, której pierwowzorem była szwedzka polityka bezpieczeństwa ruchu drogowego prowadzona w drugiej połowie XX wieku. Kluczowy instrument tej strategii stanowiła zmiana organizacji transportu w centrum miasta poprzez modernizacje kilkudziesięciu ulic (zwężanie, wyniesione przejścia dla pieszych, zmiana nawierzchni, likwidacja zatok autobusowych, szerokie chodniki i drogi rowerowe, szykany wymuszające niższą prędkość, likwidacja źle wyznaczonych miejsc parkingowych, optyczne zwężanie szerokości ulicy).

Większość działań w ramach „Wizji zero” zrealizowano z funduszy własnych oraz budżetu państwa. Świadomie pierwsze zmiany były przeprowadzone bez konsultacji z mieszkańcami, dopiero po ich zrealizowaniu rozpoczęto konsultacje w sprawie kolejnych inwestycji oraz ewaluację tych już wprowadzonych.

Władze miasta szacują, że od początku realizacji strategia transportowa miasta kosztowała pół miliarda złotych, z czego znaczna część została wydana na budowę obwodnic. Radykalnie ograniczono liczbę ofiar śmiertelnych na drogach (z kilkunastu rocznie do pojedynczych przypadków, a nawet do zera – w 2017 roku). Znacznie wzrosła również liczba podróżujących komunikacją miejską (w centrum miasta jest to prawie 60% podróży), a w całym mieście więcej podróży odbywa się z wykorzystaniem transportu zbiorowego niż samochodowego.

Należy zadać sobie pytanie: jaką liczbę zabitych na drogach jako społeczeństwo jesteśmy w stanie zaakceptować? Odpowiedź może być tylko jedna: zero! To jest horyzont etyczny, do którego idea Vision Zero się odwołuje5

Tomasz Tosza, wicedyrektor Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w Jaworznie

Jaworzno: Zrównoważona mobilność w rozwoju „wizji zero”

Korzyści

  • Wzrost jakości życia w mieście widoczny w wielu rankingach i badaniach opinii publicznej (a także wynikach wyborów samorządowych)
  • Odwrócenie trendu spadku populacji w mieście (dodatkowe 1200 osób tylko w 2018 roku)
  • Drastyczny spadek wypadków i ofiar na drogach (z kilkunastu rocznie do pojedynczych przypadków, a nawet do zera – w 2017 roku)
  • Rosnąca liczba korzystających z transportu publicznego oraz rowerowego miejską (w centrum miasta jest to prawie 60% podróży)
  • Uwolnienie przestrzeni w ścisłym centrum miasta i zagospodarowanie jej w formie przyjaznej do przebywania (zwężenie dróg i likwidacja parkingów pozwoliły na stworzenie szerszych chodników i nowych skwerów)
  • Wykreowanie marki Jaworzna jako miasta przyjaznego do życia (wcześniej było to miasto kojarzone z przemysłem ciężkim)

My nie ograniczamy ruchu samochodowego! My tylko zachęcamy ludzi, żeby zmieniali swoje zachowanie komunikacyjne. Samochody po Jaworznie mają poruszać się zgodnie z przepisami i tak, żeby nie tworzyć niepotrzebnych korków. Kilkanaście lat temu Jaworzno było potwornie zatłoczone, z wielkimi korkami i przestrzenią zastawioną w każdym miejscu parkującymi samochodami. Zmieniliśmy to. Da się6

Tomasz Tosza, wicedyrektor Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w Jaworznie

Rekomendacje

  • Stworzenie spójnej strategii transportowej miasta
  • Konsekwentne i komplementarne wprowadzanie zmian
  • Ograniczenie ruchu samochodowego w strefach śródmiejskich poprzez bariery infrastrukturalne i optyczne
  • Stworzenie alternatywy dla transportu samochodowego poprzez rozwój komunikacji zbiorowej oraz sieci dróg rowerowych
  • Priorytetyzacja transportu zbiorowego oraz ruchu pieszych w strefach śródmiejskich (likwidacja zatok autobusowych, tworzenie buspasów, likwidacja przejść podziemnych i kładek, szerokie chodniki)
  • Przy wprowadzaniu pierwszych rewolucyjnych zmian postawienie na ewaluację zmian, a nie konsultacje poprzedzające zmiany

Przypisy:

  1. https://otwartedane.um.jaworzno.pl/dataset/strategia-rozwoju-dla-miasta-jaworzna
  2. https://www.pkm.jaworzno.pl/www/bilety/cennik-biletow/
  3. http://weekend.gazeta.pl/weekend/1,152121,23325967,jaworzno-jak-skandynawia-tu-juz-wiedza-co-zrobic-zeby-na.html
  4. https://radom.wyborcza.pl/radom/7,143526,25484714,wizja-zero-w-jaworznie-nie-maja-ofiar-na-drig.html
  5. http://weekend.gazeta.pl/weekend/1,152121,23325967,jaworzno-jak-skandynawia-tu-juz-wiedza-co-zrobic-zeby-na.html
  6. https://kulturaliberalna.pl/2019/11/12/tomasz-tosza-jaworzno-wypadki-ruch-drogowy-bezpieczenstwo/
  7. https://serwisy.gazetaprawna.pl/samorzad/artykuly/1091619,miasto-musi-powstawac-wedlug-planu.htm

Pochwal się swoim wdrożeniem

Wdrożyłeś innowacyjne rozwiązanie w swoim mieście? Powiedz nam o tym!

Pole jest wymagane * Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Pole jest niepoprawnie wypełnione
Captcha musi być zaznaczona