Łódź Mobilnosc miejska

Zbliż i jedź. Nowe technologie biletowe w komunikacji miejskiej

Obszar wdrożenia

Mobilność miejska

Źródło finansowania

Inwestor prywatny

Wielkość miasta

Duże (688 tys. mieszkańców)

Województwo

Łódzkie

Bezpieczeństwo transakcji gwarantują systemy płatnicze, zapewniające wysokiej klasy zabezpieczenia transakcji bezgotówkowych

Krótki opis rozwiązania

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Łodzi uruchomiło w 2017 roku pilotażowy program Open Payment System (OPS) - nowatorski, elektroniczny system naliczania opłat za przejazdy komunikacją miejską. W ramach OPS pasażerowie nie muszą martwić się o zakup papierowych biletów lub wyrabianie osobnych kart miejskich, ponieważ funkcje te przejmą ich własne karty płatnicze1. Dzięki temu uiszczanie zapłaty za podróż ma być łatwiejsze, szybsze i bardziej przyjemne. Program jest skierowany do osób, które z komunikacji miejskiej korzystają rzadko - turystów i innych osób goszczących w Łodzi, a szczególnie odbywających podróże na krótkich, kilkuprzystankowych trasach2.

Problem

  • Standardy komunikacji zbiorowej niedopasowane do epoki cyfrowej
  • Pasażerowie unikający uiszczenia opłat - często z powodów prozaicznych, np. awarii tradycyjnych biletomatów
  • Tradycyjne środki zakupu biletów kłopotliwe dla osób sporadycznie używających komunikacji miejskiej lub zagranicznych gości
To odważne działanie ze strony MPK. Wdrożenie tak innowacyjnego rozwiązania niesie ze sobą wiele ryzyka. Wierzę jednak, że przewoźnik się nie zawiedzie
Jacek Sieński, dyrektor Działu Handlowego Pionu Płatności Elektronicznych Mennicy Polskiej

Szczegółowy opis rozwiązania

Program pilotażowy OPS w Łodzi to pierwszy projekt tego typu wśród dużych polskich aglomeracji -  powstał dzięki współpracy MPK Łódź, Mennicy Polskiej oraz zrzeszenia instytucji finansowych wydających karty płatnicze3. Projekt jest innowacyjny na skalę światową - pomimo porównań z działającym od 2012 roku londyńskim systemem Transport for London (opartym na podobnych zasadach), Łódź wyróżnia szczególna przewaga - jedna karta płatnicza może być zastosowana jako bilet dla więcej niż jednej osoby, w różnych taryfach jednocześnie4. Testy rozpoczęły się od instalacji 130 urządzeń kasujących w 21 pojazdach kursujących na dwóch liniach tramwajowych, zatrzymujących się na 33 przystankach. Idea została oparta na powszechności użytkowania kart płatniczych - dla przykładu, w drugim kwartale 2019 roku Polacy posiadali 27,6 mln aktywnych kart, z czego 85,7% z nich korzystało z płatności zbliżeniowych, zaś przeciętny posiadacz karty w ciągu kwartału wykonywał średnio 34 transakcje bezgotówkowe; w skali kraju przepływ transakcji bezgotówkowych osiągnął wartość 92,7 mld złotych, stanowiąc 46,1% wszystkich transakcji z użyciem kart płatniczych5.

Korzystanie z OPS polega na wykonaniu przez podróżnych trzech kroków, które w skrócie można scharakteryzować hasłem “Wybierz, zbliż i jedź”. Najpierw, wsiadając do tramwaju, pasażer wybiera na urządzeniu biletowym swoją taryfę za przejazd (normalną bądź ulgową). Następnie zbliża do terminalu swoją kartę płatniczą (lub smartfon wyposażony w technologię NFC), odczekując na potwierdzenie transakcji około pół sekundy6, tym samym generując aktywny token - cyfrowy identyfikator transakcji, przesyłany do centralnej bazy danych MPK. Podczas kontroli biletów weryfikacja tokenu jest możliwa przy pomocy specjalnych czytników kontrolerskich7. Ostatni krok stanowi ponowne zbliżenie karty płatniczej przy wysiadaniu - kasownik powinien poinformować pasażera o przeprowadzeniu operacji i wysokości opłaty, rozliczając transakcję. Podczas tego ostatniego etapu terminal łączy się z serwerami MPK Łódź, obliczającymi odpowiednią wysokość opłaty i usuwającymi token z rejestru, a następnie nawiązuje połączenie z siecią płatności bezgotówkowych, obciążając konto bankowe pasażera obliczoną przez MPK kwotą8. Bezpieczeństwo transakcji gwarantują systemy płatnicze, zapewniające wysokiej klasy zabezpieczenia transakcji bezgotówkowych9.

Sama kalkulacja opłat jest bardziej korzystna dla użytkowników komunikacji niż przy zakupie tradycyjnych biletów. Opłata maleje przy kolejnych przejechanych przystankach - 1zł kosztuje przejechanie jednego, sześć następnych kosztuje po 20gr każdy, od ósmego do trzynastego - po 10gr itd.; po dwudziestym przystanku każdy następny doliczać będzie po 6gr. Dla porównania, najtańszy tradycyjny bilet czasowy, na 20 minut, kosztuje 2,80zł10.

Po roku testów nowe rozwiązanie łódzkiego MPK zostało uznane za sprawdzone i podjęto decyzję o jego dalszym rozwijaniu11. System ma zostać wprowadzony na następnych dwóch liniach, sąsiadujących z poprzednimi, co będzie okazją do jego przetestowania w sytuacjach przesiadkowych - planowo przystanki po przesiadce do drugiego tramwaju mają być rejestrowane jako dalsza podróż (zapewniając niższe stawki), pod warunkiem że od dezaktywacji do ponownej aktywacji tokenu nie minie więcej niż 15 minut12. Dane MPK pokazują, że OPS najczęściej wykorzystywany był w krótkich trasach, od dwóch do sześciu przystanków, ze średnim kosztem przejazdu za 1,40zł - w ciągu roku pilotażu wykonano 227 tys. opłat za przejazdy normalne oraz 74 tys. za przejazdy ulgowe13.

System OPS wpisuje się w inicjatywę łódzkiego MPK zakładającą ułatwienia w dostępie do zakupu biletów, której ostatnim przejawem jest podłączenie łódzkiej karty miejskiej, tzw. Migawki do aplikacji zbiletem.pl14, a także w trend zauważalny także w innych polskich aglomeracjach, takich jak Gdańsk15 oraz Wrocław - gdzie OPS został wdrożony w skali całego miasta16. Łódź była jednak pierwszym innowatorem na tym polu, a program pilotażowy ma według zapowiedzi władz miasta zostać rozszerzany systematycznie o następne linie tramwajowe, zanim zostanie wdrożony w pełni17.

Łódzkie MPK jest liderem we wprowadzaniu nowoczesnych rozwiązań ułatwiających wnoszenie opłaty za przejazdy środkami komunikacji miejskiej. Liczymy, że ten pomysł to przyszłość i w niedługim czasie będzie znaczącym kanałem wnoszenia opłat
Zbigniew Papierski, prezes MPK Łódź

Łódź: Zbliż i jedź. Nowe technologie biletowe w komunikacji miejskiej

Korzyści

  • Rozszerzenie oferowanych przez MPK możliwości w zakresie dokonania opłaty za przejazd
  • Oszczędność w kosztach produkcji i dystrybucji tradycyjnych biletów
  • Efektywna oraz wygodna obsługa dla stałych oraz okazjonalnych pasażerów
  • Eliminacja oszustw, uszczelnienie systemu biletowego
  • Ułatwienia promujące korzystanie z komunikacji zbiorowej, która jest bardziej przyjazna środowisku niż np. podróż samochodami osobowymi - pośrednio przekładając się na mniejszą emisję zanieczyszczeń

Rekomendacje

  • Skalowalne inwestycje w ułatwienie opłacania podróży w komunikacji zbiorowej - poza wygodą system OPS jest “sprawiedliwy”, tzn. pobierający opłatę za faktycznie przejechane przystanki, będąc czynnikiem promującym i w następstwie zwiększającym zaufanie wobec miejskich przewoźników
  • Uruchomienie programów pilotażowych na liniach, którymi podróżuje istotna część pasażerów komunikacji miejskiej
  • Poszerzanie oferty spółek miejskich o metody oparte na nowych technologiach
  • Współpraca technologiczna z polskimi podmiotami oferującymi innowacyjne rozwiązania

Przypisy:

  1. https://www.transport-publiczny.pl/mobile/mpk-lodz-od-soboty-testy-nowego-systemu-platnosci-56294.html
  2. https://newsroom.mastercard.com/eu/pl/press-releases/karta-platnicza-zamiast-biletu-komunikacji-miejskiej-w-lodzi/
  3. https://www.transport-publiczny.pl/mobile/mpk-lodz-od-soboty-testy-nowego-systemu-platnosci-56294.html
  4. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2019 r., Departament Systemu Płatniczego Narodowego Banku Polskiego, Warszawa 2019, s.1,3,15
  5. https://www.mennica.com.pl/uslugi/platnosci/aktualnosci-system-karty-miejskiej/ops_lodz_2017
  6. https://www.transport-publiczny.pl/mobile/mpk-lodz-od-soboty-testy-nowego-systemu-platnosci-56294.html
  7. https://uml.lodz.pl/aktualnosci/artykul/karta-platnicza-zamiast-biletu-lodz-testuje-nowy-system-platnosci-za-przejazdy-komunikacja-miejska-id5759/2017/9/14/
  8. https://newsroom.mastercard.com/eu/pl/press-releases/karta-platnicza-zamiast-biletu-komunikacji-miejskiej-w-lodzi/
  9. http://mpk.lodz.pl/showarticle.action?article=17518
  10. https://dzienniklodzki.pl/lodz-rozszerza-system-oplat-karta-za-liczbe-przejechanych-przystankow-w-komunikacji-miejskiej/ar/13532074
  11. Ibidem
  12. Ibidem
  13. https://uml.lodz.pl/aktualnosci/artykul/lodz-wprowadza-kolejne-udogodnienia-dla-pasazerow-komunikacji-miejskiej-id25591/2019/1/21/
  14. https://www.mennica.com.pl/o-nas/aktualnosci/szczegoly/obiecujace-wyniki-sprzedazowe-w-pierwszym-miesiacu-pilotazu-open-payment-system-w-gdansku
  15. https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/wroclaw-nowy-system-bez-papierowych-biletow-juz-dziala-57940.html
  16. https://dzienniklodzki.pl/lodz-rozszerza-system-oplat-karta-za-liczbe-przejechanych-przystankow-w-komunikacji-miejskiej/ar/13532074
  17. https://www.transport-publiczny.pl/mobile/mpk-lodz-od-soboty-testy-nowego-systemu-platnosci-56294.html

Pochwal się swoim wdrożeniem

Wdrożyłeś innowacyjne rozwiązanie w swoim mieście? Powiedz nam o tym!

Pole jest wymagane * Wypełnienie jednego z pól wartości do zsumowania jest wymagane Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Wypełnienie jednego z pól wartości do zsumowania jest wymagane Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Wypełnienie jednego z pól wartości do zsumowania jest wymagane Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Wypełnienie jednego z pól wartości do zsumowania jest wymagane Pole jest niepoprawnie wypełnione
Pole jest wymagane * Wypełnienie jednego z pól wartości do zsumowania jest wymagane Pole jest niepoprawnie wypełnione
Captcha musi być zaznaczona

Warunki RODO

Warunki RODO